Comments are off for this post

Nastanak jevanđelja po Jovanu

U nekim stručnim krugovi ma dugo je vremena postojalo mišljenje, čak i dogma, da jevanđelje po Jovanu uopšte nije u skladu sa istorijskim činjenicama. Pretpostavljalo se da Jovan, Isusov učenik, ni u kom slučaju nije mogao da bude njegov autor. Sa takvim tumačenjem sam se sreo i tokom studija. Neki su nastanak ovog jevanđelja smjestili čak u sredinu drugoga vijeka nove ere (znači negdje oko 150 godine n.e.).
Ipak, i ovaj datum je morao da se revidira, kada su prije nekoliko godina u Egiptu pronađeni fragmenti jevanđelja po Jovanu, za koga su stručnjaci smatrali da je nastalo 125.godine n.e. To onda znači da je jevanđelje nastalo prije 100. godine n.e (Jevanđelje po Jovanu je vjerovatno napisano u Maloj Aziji i mora se pretpostaviti da je proteklo određeno vrijeme dok nije postalo poznato i u Egiptu. Fragmenat vjerovatno ne potiče od originalnog rukopisa koga je neko ponio sa sobom u Egipat.)
U novije vrijeme je anglikanski stučnjak za Novi zavjet, biskup Džon Robinson, koji se ni u kom slučaju ne računa u konzervativce, izazvao pažnju javnosti kada je iznio mišljenje da su svi spisi Novoga zavjeta nastali u prvim decenijama nakon Isuso vesmrti i vaskrsenja. Mnogi su mu naročito zamjerali što je smatrao da je Jovan, Isusov učenik, autor jevanđelja po Jovanu i što je iznio stav da su sva jevanđelja nastala prije 70. godine n.e, kada je Jerusalim razoren.
Vidimo dakle, da još uvijek nije zaključena naučna diskusija, ali da se može nazreti jasan trend u pravcu ranijeg nastanka jevanđelja (i time do najveće vremenske blizine izvještavanim događajima).

Banja­ Vitezda

Evo još jednog primjera. U petom poglavlju svog jevanđelja Jovan izvještava da je Isus izliječio nekog bolesnog kraj banje Vitezde u Jerusalimu. Po Jovanovom izvještaju oko jezera je bilo pet trijemova. Međutim, ta banja nikada nije pronađena, niti je ikada bila pomenuta u jevrejskoj literaturi. Dovoljan razlog da profesori Novog zavjeta i na osnovu ovog detalja smatraju da Jevanđelje po Jovanu nije u skladu sa istorijskim činjenicama.
Šta više, bilo je tumačenja da onih pet trijemova možda simbolično predstavljaju pet djelova jevrejskog zakona, odnosno pet Mojsijevih knjiga u kojima, opet u prenesenom smislu, ne može da se pronađe nikakvo iscjeljenje!
Međutim, situacija se iznenada izmijenila kada je prije nekoliko godina, prilikom iskopavanja u Jerusalimu, pronađena banja Vitezda. Upravo kao što je Jovan izvještavao, tamo postoji pet trijemova koji su začuđujuće dobro očuvani! Naziv banje nalazimo i u jednom od spisa pronađenim u Kumranu. Jovan koji se naizgled nije pridržavao istorijskih činjenica ipak bio u pravu!

Ga­va­ta,­mjes­to­ gdje­ je­ Pi­lat­ sa­slušavao ­Isusa
Slična situacija se dogodila i u vezi sa iskazom da je Pilat saslušavao Isusa na mjestu po imenu Gavata, u prevodu kaldrma (Jovan 19,13). I na ovu pojedinost istraživači Biblije dugo vremena su gledali kao na Jovanovo izmišljeno ukrašavanje, zato što se ovaj naziv nije pojavljivao u drugim jevanđeljima. Ovo mjesto ni kada nije moglo da se pronađe u Jerusalimu. Ipak, tridesetih godina prošloga vijeka, francuski arheolog Pjer Vensan (Pier re Vincent) je iskopao upravo ovu kaldrmu!
Očigledno je da su tamo bili stacionirani rimski vojnici, u neposrednoj blizini hrama, kako bi, u slučaju nekih nemira, mogli odmah da dejstvuju. Prilikom razaranja Jerusalima 70. godine n.e, ova kaldrma je zatrpana ruševinama i tek je u naše doba ponovo ugledala svjetlost dana.
Jovan, pisac koji navodno nije vodio računa o istorijskim činjenicama pišući jevanđelje, ipak je bio u pravu.

Izvor: Zašto vjerovati u Isusa? Roland Verner

Comments are closed.